5 141 الذريعة نام پانزده مؤلف را كه در بارهء جنگ جمل ، كتاب نوشته‌اند و همگى آن را به نام « كتاب الجمل » نامگذارى كرده‌اند ياد مىكند . كتاب الجمل تأليف شيخ مفيد كه اسم آن « النصرة لسيد العترة فى حرب البصرة » مى - باشد در اين كتاب پيرامون فتنهء جمل و اقوال و آراى مردم در اين زمينه و حكم شرعى متصديان و آتش برافروزان اين جنگ را بيان كرده است . نسخه‌اى از اين كتاب در كتابخانهء كاشف - الغطاء در نجف موجود است ( از الذريعة 24 177 ) . اين كتاب نخستين بار در نجف اشرف ، سربى ، رقعى در 220 صفحه بدون تاريخ ، در سال 1382 ه . ق . سربى ، رقعى ، 232 صفحه در نجف اشرف چاپ شد . 62 - كتاب الصداقة و الصديق يا الادب و الانشاء فى الصداقة و الصديق لابى حيان ( مصر 1323 ه . ) تأليف ابو حيان التوحيدى ( حدود 380 و 400 ه . ق ) يك چاپ در المطبعة الشرقية مصر 1323 ه . در 198 صفحه و در مطبعة الجوائب سال 2 - 1301 ه . به ضميمهء رساله در علوم در 208 صفحه چاپ گرديد و در مجلهء المجمع العلمى دمشق نيز چاپ شد . 63 - كتاب صفين يا كتاب الصفين يا وقعة صفين للمنقرى . ( ايران 1300 ه . ) ، تأليف نصر بن مزاحم بن سيار منقرى كوفى مكنى به ابو الفضل و ملقب به العطار . مورخ شيعى در اواخر قرن دوم و اوايل قرن سوم مى زيست و گويند كه وى معاصر امام محمد باقر ( ع ) بوده و زمان حضرت امام موسى الرضا ( ع ) را درك كرده است و همچنين با ابو مخنف لوط بن يحيى معاصر بود . او را چندين كتاب در تاريخ است از جمله : كتاب الغارات ، كتاب نهروان ، كتاب مقتل الحسين - ( ع ) ، كتاب الجمل و چند اثر ديگر كه نجاشى در « رجال » خود آنها را بر شمرده است . اين كتاب كه بيش از هشت هزار بيت است ظاهرا اولين بار در ايران در سال 1300 ه . قطع ربعى در 305 صفحه چاپ شده است . يك بار ديگر در بيروت چاپخانهء العباسيه 1340 ه . 1911 م . در 400 صفحه و آخرين و بهترين آن به نام « وقعة صفين » تحقيق عبد السلام هارون ، قاهره ، 1365 ه . ق سربى ، وزيرى در 766 صفحه است . اين كتاب در بارهء جنگهاى امير المؤمنين ( ع ) عليه معاويه است . گفتگوها ، نامه‌هاى متبادله ، و خطبه‌ها و ارجوزه‌ها ، كه در آن روزها ، آنچه راجع به اين جنگها گفته شده است و همچنين كلمات و خطبه‌ها و نامه‌هاى مولا ( ع ) و شعرهاى حماسى رزمجويان اسلام را نقل كرده است . كتابى است معتبر كه مجلسى در بحار الانوار در مجلد غزوات حضرت امير المؤمنين ( ع ) از آن نقل مىكند و نيز ابن ابى الحديد آنچه را كه در واقعهء صفين نقل كرده است از كتاب ابن - مزاحم باشد . 64 - كتاب الصناعتين للعسكرى ( مصر ، 1371 ) : تأليف ابو هلال عسكرى ( براى شرح حال او رجوع شود به : همين كتابنامه ذيل : الاوائل ) . اين كتاب كه شامل ده باب و هر باب داراى چندين فصل مى باشد پيرامون اصول بلاغت و فنون فصاحت گفتگو مىكند . مطالب كتاب با شواهدى از آيات قرآن و كلمات پيامبر اكرم ( ص ) و حضرت امير المؤمنين ( ع ) و نيز از اقوال بليغان همراه است و براى تأييد گفته‌ها به شعر و نثر عرب استشهاد مىكند . باب نخست آن ، در تعريف بلاغت و فصاحت است ، و باب دهم در ذكر